Naalakkersuisut siulittaasuattut ivertinneqarnermi Kuupik Kleistip oqalugiaataa

Naalakkersuisunngortitsineq

Qujanaq naalakkersuisussatut siunnersuutigisaasut Inatsisartuni amerlanerussuteqarluartunit akuersissutigineqarmata.

Ullumikkut naalakkersuisooqatigiilersugut isumaqatigiissuterput qulequtaartipparput oqaatsinik;
 
Ataqatigiinneq
Namminersorneq
Naligiinneq

Isumaqatigiisutittalu aallaqqaataa ilaatigut imatut oqaasertaqarpoq:

Ataatsimoorluta anguniagarput tassaavoq inuiaqatigiit kikkut tamarmik pisariaqartinneqarlutillu inissaqartinneqarfigisaasa pilersinnissaat. Piumassuseqarluta neriuuteqarlutalu inuiaqatigiit pilersissavagut, tamatta immitsinnut nukittorsaqatigiiffigisavut – inuttut ataasiakkaatut inuiattullu.
Innuttaasut oqaloqatigalugit suleqatigalugillu inuunermut ataqqeqatigiiffiusumut tunngavissat pilersissavagut, kikkut tamarmik ineriartorfigisinnaasaat imminnullu pilersorlutik inuuffigisinnaasaat.
Ataqatigiinneq naligiissuserlu tunngavigalugit tamatta piginnaasavut pisinnaassuserpullu naapertorlugit peqataassaagut, ikiorneqarnissaminnillu pisariaqartitsisut ikorfartortassallugit. 

Kalaallit inuunermik isiginneriaasiat tunngavimmigut aallaveqarpoq ”suut tamarmik imminnut ataqatigiinnerannik” eqqarsariaaseqarnermik – inuup imminermini timikkut anersaakkullu avissaartitassaanngitsumik ataqatigiittuuneranik, pinngortitamut, pinngortitap pissarititaanut, silarsuarmut ataneranik – ataqatigiissuseq inuit ataasiakkaat qaangerujussuarlugit  inissisimasoq.

Inuit tamarmik immikkut ittunik piginnaaneqarlutik inuupput, taakkualu inerisartuarnissaannut periarfissaqassapput inuuneq naallugu ilinniarneq aqqutigalugu, aammattaaq piginnaasat taakkua tamatigut atorneqassapput imminut ilaqqutanullu pilersuinermut.
Akisussaaffimmik tigusineq aamma nammineq inuunermut namminerlu iliuuserisanut sunniuteqarneq, kiisalu inuiaqatigiit inerikkiartornerannut innuttaasutut oqartussaaqataasutut peqataaneq pisinnaatitaaffiullutillu pisussaaffiupput.  

Inuit tamarmik imminnut ilaqutaminnullu pilersuinissaminnut periarfissaqarnissartik kissatigaat, tassuunakkullu namminneq inuunissaminnut, nutaanik pilersitsinissaminnut,  pinngortitsinissaminnut soqutigisamillu aallunnissaannut kiffaannngissuseqarumallutik.

Inuit tamarmik ataatsimooqatigiiffinnut peqataanissaminnik taakkununngalu tunniussaqarluarnissaminnik kissaateqarput.

Taama inunnik isiginneriaaseqarnerup nassatarivai inuiaqatigiit, kikkut tamarmik inuiaqatigiinni ataatsimoorfinnut peqataaffigisaat,  inuttut naligiimmik naleqassuseqarlutik inuullu nammineq pisinnaassusia, kissaatai pisariaqartitaalu inissaqartillugit.

Namminersorneq susassareqatigiiffiusoq, suleqatigiiffiusoq nakuusorlu pilersinneqassaaq, tamat oqartussaaqataanerat aqqutigalugu ammasumik oqaloqatigiissinnaanermik tunngaveqartoq. Tamatuma nassataraa innuttaasut inuiaqatigiit inerisarnerannut oqartussaaqataanerat akisussaaqataanerallu inuit naligiinnerannik naligiimmillu ataqqinassuseqarnerannik aallaaveqartoq.

Namminersornermi pingaartinneqartariaqartut tassaassapput; Ataqqinassuseqarneq, uppernassuseqarneq, assigiinngissutsinik naleqartitsineq, iliuuseqarsinnaassuseqarneq, nutaamik eqqarsarnissamut sapiissuseqarneq ataatsimoortumillu eqqarsariaaseqarneq.
Namminersornermi inuiaqatigiit tassaapput oqaatsimikkut kulturimikkullu nunarsuarmioqatigiinnit akuerisaasut. Tamanna nukittorsarneqassaq ersarissarneqarlunilu, inuiaqatigiinni imminut tatigineq pilersinneqaqqullugu avataaniillu ataqqineqaqqulluta.
Nunaavugut ammasoq, assigiinngissutsinik naleqartitsisoq. Kikkut tamarmik inuiaqatigiinnut kalaallinut akuulernissaat periarfissikkumallugu pitsaasunik sinaakkusiissaagut.  

Namminersorneq inuiaqatigiit kalaallit aningaasarsiornikkut kulturikkullu ineriartornikkut, aningaasaqarnikkut naalakkersuinikkullu annertusiartuinnartumik kiffaanngissuseqaleriartornissaannik siunertaqartinneqassaaq innuttaaqatigullu ilinniagaqarnikkut, piginnaanngorsarnikkut, ineriartornikkut oqaloqatigiinnerit ataatsimoorlunilu pilersaarusiornerit Namminersornermik pilersitsiartuaarneq peqataaffigissavaat. Isummersoqatigiinnerit aalajangiinerillu tamanut ammasumik ingerlanneqassapput inuiaqatigiit siunissartik ataatsimoorussaq ilusilersueqataaffigissammassuk.

Aningaasarsiornikkut pissutsit imaannaangitsut nalerpiaanni nunatsinni naalakkersuinikkut nikittoqarpoq. Aamma piffissami massakkorpiaq inuuniarnikkut atukkat oqinnerulernissaannik piumasaqarnerup sakkortuseruttornerani naalakkersuisunut nutaanut piumasaqaatit annertoorujussuusut tamanit arajutsisimaneqanngilaq. Taamaammat aningaasartuuteqarnikkut aqutsineq sukangasooq, sipaarniarsinnaassuseqarneq, isertitaqarfiusinnaasunut nutaanut tappissuseqarnissaq minnerunngitsumillu naalakkersuinikkut pingaarnersiuilluni tulleriiaarisinnaassuseqarneq piffissami aggersumi sakkortuumik piumasaqaataassaaq, pilersaarutillu isumaqatigiissutaareersut maleqqissaarniarlugit ingerlatsiniarnissaq pisariaqarluinnassaaq.

Amerlanerusunik aningaasaliinissamik noqqaasut pisariaqartitsisullu qaleriiaatiinnavittut ataatsikkut tamarmik amerlanerusunik aningaasaliivigineqarsinnaanerat ajornassammat, ilaatigut utaqqikatannaveersaartoqartariaqarnissaa ilimasaarutigereertariaqarpoq. Naalakkersuisulli neriorsuutigisinnaasaat tassaavoq pisariaqartitsinerpaat salliutinneqassasut aammalu naalakkersuisut sapinngisartik tamaat sakkussaasinnaasullu tamaasa atorlugit inuuniarnerminni atukkamikkut ilungersunartorsiortut oqilisaavigineqarnissaat suliniutigissagaat. 

Qularutiginngilara Inatsisartuni partiit tamarmik naapertuilluarneq tunngavigalugu tamanna anguniassallugu suleqatigiinnissamut piumassuseqartugut, soorunami periutsit pingaartitallu pillugit isumaqatigiinngissuteqarnissaq aamma qularnanngikkaluartoq, isumalluarnarpoq inuiaat naligiinnerusunik atugaqarlutik nukittoriartorlutillu namminersornermik timitalersuissasut tamatta siunertarigatsigu.

Inuiaqatigiinni kalaallini ullumikkut pissutsit atukkavut oqaluttuarisaanitsinnit pisoqaanerusumit  nutaajunersumillu tamarmik aallaaveqarlutillu pilersitaapput. Kinaassuserput innuttaaqatigiiullutalu, atukkatsigut, pisinnaasatsigut, eqqarsartariaatitsigut allarpassuartigullu assigiingisitaarnerput pingaartumik ukiuni 30-ni sunnigaanitsigut naalakkersuinikkullu ingerlanneqarnitsigut annerpaamik aalajangerneqarsimavoq. 

Qularutigiingiluinnarparalu inuiaqatigiit kalaallit junip aappaanni qinersinermikkut inuiattut ingerlariaqqinnissatsinni naalakkersuinikkut piukkussatik qinersimagaat. Junip aappanni tamatta tamavitta qinersiartorpugut nunatta inuinullu pitsaanerpaanik tamanik kissaassilluta. Tamaammat aamma qularutiginngilara ullumikkut maani inatsisartuni ilaasortanngortutut akuerisaasugut tamatta tassaasugut inuiaat siulersortissamittut piukkunnerpaasaat. Qinigaasugut assigiinngitsorpassuarnik tunuliaqutaqarlutalu piginnaaneqarpugut, maaniippugut aalisartut, piniartut, ilinniartitsisut, politiit, namminersortut, atorfillit, ilinniagartuut, ilinniagaqarsimanngitsut sulilu ilinniartuusut aamma maaniippugut angajoqqaat, amma meeraqanngitsut, naartullutik meerartaalersut aanaat aataallu. Maaniipput oqaatsinik arlalissuarnik ilinniagaqarsimasut maaniipput namminneq oqaatsiminnik atuilluarsinnaasut, maaniippugut tamatta inuiaqatigiinnik kiffartuusserusulluta sunilluunniit piginnaaneqaraluarutta misilittagaqaraluaruttaluunniit,– tassa kalaallit nunatsinni innuttaasut tarrarsorfigisinnaavaatigut sutigut tamatigut. Tassa Kalallit Nunaat ullumi. Tassa inuiaqatigiit kalaallit ukioq 2009-mi namminersuleraluttuartut!

Aamma qanorluunniit assigiinngitsigaluarutta inimi maani matukkut ikuuna iserutta tassaavugut inuiannit qinikkat naligiillutik inuiaqatigiinnik kiffartuussisussatitaasut aamma suleqatigiittussaatitaasut, nammineerluni iluanaarnissaq nammineerlunilu salliuniarnissarluunniit pinnagit inuiaqatigiinnulli pitsaanerpaaq anguniarlugu suliakkerneqarsimasut. Qanorluunniit amerlatigisunik qanorluunniit ikitsigusunik qinersiseqaraluarutta tamatta inimi uani naligiittut immitsinnut isigissaagut, naligilllutalu suleqatigiissaagut.  

Immaqa eqqumiigineqassangilaq ullumikkorpiaq Qullissat eqqaagukkit, eqqumiigineqassanngilaq Qullissarmiut eqqaagukkit. Ukiut taamani namminersornerulernermut aqqutaasut isumaqarpunga ullumikkut namminersornermut ikaarsaarialernitsinni pissutsinut assersuunneqarsinnaasut, nutaamik naalakkersuinikkut eqeeriartoqqilerneq, nunaqarfiit eqqartorneqarnerat, oqartussaassuseqarnerunissamik ujartuineq, anersaakkut kulturikkullu nukittorsaqqittariqalersimanermik misigisimaneq inuiattullu sorpassuartigut makeqqinnissamik noqqaaneq isumaqarpunga paatsuungassaanngilluinnartoq. Qullissanik inuerussineq neriunnermik piumassusermillu allamik pilersitsisuuvoq qullisanillu qamiterineq, qaamanermik allamik neriunnermillu ikitsisuuvoq.

Qujassuteqarfigisassat,
pissusissamisuussaaq ullumi inuiaqatigiittut killiffipput pillugu inuppassuarnut qujassuteqassalluni. Siullermik manna tikitillugu kingulliullutik naalakkersuisuusimasut qutsavigerusuppakka, aamma ukiuni kingullerni naalakkersuisut siulittaasorisimasaat Hans Enoksen immikkut qutsavigerusuppara, naak arlalippassuartigut naalakkersuinikkut aporaattarsimagaluarluta aamma allarpassuartigut suleqatigiilluarsimavugut angusaqarluartarsimallutalu. Ippassaani TV-kkut aallakaatitami ukiunut qaangiuttunut kingumut qiviarlutit oqaluttuartitaaninni oqaatsitit tuppalliutigaakka, tassa inuiaqatigiinni annertuallaamik nikanarsaattarneq unitsinneqaqqullugu kaammattuigavit aammalu inuiaqatigiinni oqaatsit aporfiginagit suleqatigeeqqulluta kaammattoratsigut.

Ukiuni qaangiuttuni 30-ni inuiaqatigiinni ingerlatsisuusimasut tamaasa qutsavigerusuppagut, naalakkersuisuni siulittaasuusarsimasut ilaasortaasimasullu, inatsisartuni, kommunalbestyrelsini nunaqarfinnullu aqutsisuni qinikkatut sulisimasut tamaasa ilanngullugit. Annerpaamilli qutsavissaapput inuiaqatigiinni sulinermikkut tamatsinnik kivitseqataasimasut, sulisartut, piniartut, perorsaasut, ilinniartitsisut, nakorsat, niviarsiat, atorfillit, namminersortut allarpassuillu tassaavusi inuiaqatigiit kalaallit ullumikkut killiffiannik tunngaviliisuusimasut.  

Tamassi ajunnginnerpaanik tamanik kissaappassi.

Qujanaq