All.: Pisortaq Jørn Skov Nielsen, Aatsitassanut Ikummatissanullu Pisortaqarfik.
Qularutissaanngilaq aatsitassarsiorneq ukiuni aggersuni Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiutinngorsinnaasoq siuariartortoq pingaarutilik. Naatsorsuutigineqartariaqarpoq aatsitassanik ujaasinerup annertuumik annertusineqarneratigut piffissaq ungasinnerusoq eqqarsaatigalugu nunami sumiiffinni assigiinngitsuni aatsitassarsiornernik nutaanik tunngaviliisinnaasoq.
Ullumikkut tunisassiortunik marlunnik piiaaffeqarpoq, inunnik 150-it 200-ullu missaanni suliassaqartitsisunik. Naatsorsuutigineqarpoq Nanortallup Kommuneani kuultisiorfik Nalunaq pisuussutit ilisimaneqartut tunngavigalugit suli ukiut qulit angullugit ingerlaannarsinnaassasoq. Maniitsup Kommuneani Niaqunngunami olivinisiorfik naatsorsuutigineqarpoq ukiut 50-it amerlanerusulluunniit atasinnaassasoq.
Namminersornerullutik Oqartussat ersarissumik anguniagaraat aatsitassarsiorneq nunatsinni aningaasarsiornermi inuussutissarsiutitut pingaarutilittut ineriartortinneqassasoq. Taamaattumik pingaaruteqarluinnarpoq inuiaqatigiit aatsitassarsiorfinnut sinaakkutanik pitsaasunik atugassaqartitsinissaat. Atugassarisat pitsaasut minnerunngitsumik tassaapput kalaallit sulisartut piginnaanillit piumassuseqarluartut kiisalu kalaallinit inuussutissarsiortunit pilersuinerit unammillersinnaasut.
Aatsitassarsiornerup pingaaruteqarnera
Nunani tamalaani aatsitassarsiorfinni sulisut nunarsuarmi sulisartut 1 procentiisa missaraat, tassa inuit 30 millionit. ILO-lli naatsorsorsimavaa aatsitassarsiorfinni atorfiit tamarluinnarmik kinguneqartut suliffissuarni malinnaasuni ikinnerpaamik ataatsimik suliffissamik. Naatsorsuinerit takutippaat aatsitassarsiorfinni suliffissuarnilu malitsigisaani inuit 300 millionit missaanniittut inuussutissarsiortuusut. 300 millionit tamakkua tassaapput aatsitassarsiorfinni suliffissuarnilu malitsigisaanni atorfillit tamakkualu ilaqutaat.
Aatsitassarsiorneq entreprenøritullu ingerlatsivik imminnut qanittuararsuupput. Tassa imaappoq, sulisartut aatsitassarsiornermi ilinniagaqaqqittut qularnnanngilluartumik entreprenøritut ingerlatsivinni sulisussatut pilerinartuusinnaapput. Entreprenøritut ingerlatsineq Kalaallit Nunaanni sumiiffiit amerlanerpaartaanni angisuujuvoq annertusiartorlunilu.
Pissarsiassaq annertunerpaaq ujartorneqarpoq
Aatsitassarsiorfinni kalaallit sulisartut kalaallillu pilersuisut amerliartortillugit aatsitassarsiornerit inuiaqatigiinnut pitsaanerusumik iluaqutaassapput. Sulisartut nunami maani najugaqartut sulisorinerisigut aatsitassarsiorfinnit aningaasarsiat inuiaqatigiinni aningaasarsianik nutaanik pilersitsissapput, tassa aningaasat nunami maani atorneqassammata. Tamannattaaq atuutissaaq kalaallit aatsitassarsiorfinnut pilersuinerisa annertusinerisigut.
Sulisartulli unammillersinnaassuseqassapput pilersuinerillu unammillersinnaassallutik. Aatsitassarsiorfiit aningaasarsiornerannut apeqqutaapput nunani tamalaani inuiaqatigiinni tuniniaanermi piumasaqaatit. Aatsitassarsiorfiit tunisassiorsinnaanerat nunani allani aatsitassarsiornermik ingerlatsivinnisut annertutigissapput, nunami maani aatsitassarsiornerup ineriartortinnissaanut selskabit soqutiginninnerat attatiinnarneqassappat. Aatsitassarsiorfinnut kalaallit nioqqutissanik kiffartuussinernillu pilersuinerat nunanit allanit toqqaannartumik eqqussuinernut sanilliullugu annertuumik siuarsimasariaqarput. Kalaallit ingerlatsiviisa nuna nalunngilaat inuiaqatigiinnilu piumasaqaatit ilisimallugit, pineqarpata issittumi assartuineq imaluunniit aatsitassarsiorfeqarfinnut annertunerusumik annikinnerusumilluunniit avinngarusimasumiittunut nioqqutissanik nutaanik pilersuineq.
Taamaattumik aatsitassarsiornerup ineriartortinnerani atugassarisat pitsaanerpaat qanoq isilluta pissarsiarisinnaavagut, tamannalu peqatigalugu inuiaqatigiinni pitsaanerpaamik iluaqutissiilluta kalaallinullu innuttaasunut suliffinnik pilersitsilluta?
Nanortalimmi ataatsimiinneq
Apeqqutit tamakkua qalilerneqassapput pisortat namminersortullu soqutigisallit sap. akunnerani uani Nanortalimmi ataatsimiippata, kuultisiorfimmut aatsitassarsiornermullu suliassaqartitsinermut ilinniagaqartitsinermullu suliniutissanik arlalinnik piviusunik nassaarniarlutik.
Ataatsimiinnermi, ukiumoortumik ingerlanneqartartussami, siunertaavoq aatsitassarsiortunut atugassarititat pitsanngorsarnissaat tamannalu peqatigalugu inuiaqatigiinnut iluaqutissai annertusarlugit. Maniitsumi olivinisiorfimmi augustimi taamatut ataatsimiinnermi piviusunik angusaqartoqarpoq, Maniitsormiunik suliffissaaleqisunik sulisartunillu ilinniagaqartitsinikkut suliniuteqarnermik. Tamanna peqatigalugu aatsitassarsiornermi ilinniagaqartitsinemik suliniutit pitsaanerusumik aaqqissuunnissaannut pingaarutilinnik arlalinnik alloriartoqarluni.
Innuttaasut peqataassapput
Ineqarnermut, Angallannermut Aatsitassanullu naalakkersuisoqarfiup ilaatigut kommunit aamma Sulisartoqarnermut Inuussutissarsiutitigullu Ilinniagaqartitsinernut Pisortaqarfik peqatigalugit siunertaraa sulisartoqarnermi ilinniagaqartitsinermilu atugassarisat nukittorsarniarlugit suliniuteqarnerup annertusarnissaa, qulakkeerniarlugu ukiuni aggersuni aatsitassarsiornermi nunaqavissut sapinngisamik amerlanerpaat pilersuisuunissaat sulisorinissaallu. Tamatumunnga ilaatigut sakkugineqassapput ataavartumik malinnaasitsilluni ataatsimiittarnerit, kommunini ataasiakkaani suliffissaaleqisut sulisussarsiaralugit, sanaartornermik ilinniarfimmi sanaartornermut brancheudvalgip/fagudvalgip nukittunerusup pilersinneqarneratigut aatsitassarsiorfinnit marlunnit aallartitat toqqaannartumik peqataatillugit, taamaasilluni aatsitassarsiornermi entreprenøreqarnermilu il.il. iinniagaqarnikkut anguniagalimmik suliniuteqartoqassalluni.
Maannangaaq aallartinnissarput pingaaruteqarpoq! Ukiuni tulliuttuni tallimani periarfissaqarpoq Kalaallit Nunaanni aatsitassarsiorfinnik nutaanik pingasunik pilersitsinissamut sulisullu ukiumut 500-600-nik amerlisinnissaannut. Tamatuma saniatigut ingerlatsiveqassaaq, sulisunik ilinniagaqarluartunik pissarsiornermik annertusisitsisussamik.