Taarsigassarseriaatsinik ajornaannerusunik atuutilersitsinikkut kiisalu inuussutissarsiutinik siuarsaanermut taarsigassarsianut isumaqatigiissutit unioqqutinneqarnerini sukannernerusumik malittarisassaqarnissaq - tassaapput aalisarnermi, piniarnermik nunalerinermillu peqqussummut allannguutissatut Naalakkersuisut siunnersuutaat. Qaammatip tulliata aallartinnerani siunnersuut Inatsisartunit aappaassaaneerlugu oqaluuserineqassaaq.
Inuussutissarsiutit pineqartut sapinngisamik imminnut akilersinnaasunngortinneqarnissaat Naalakkersuisut siunnersuuteqarnikkut anguniarpaat. Taarsigassarsititsisarnermi pilersuiinnarneq pinnagu inuussutissarsiutit pineqartut tapiissuteqartarnermik aaqqissuussinikkut sapinngisamik imminut akilersinnaasunngortinneqarnissaat allannguutissatut siunnersuummi aamma ilaatinneqarput.
Taarsigassarsinikkut tapiissuteqarnikkullu peqqussummut siunnersuut pisariillisaataassaaq. Peqqussutissatut siunnersuummi taarsigassarsititseriaaseq ataaseq tapiissutinik ilaneqarsinnaasoq atuutilissaaq, taamaattorli taarsigassarsinermut atatillugu taarsigassarsinermi aalajangigaq malillugu akiliutissaq akilerneqareertillugu aatsaat tapiisoqarsinnaassalluni.
Maanna peqqussut atuuttoq assigalugu nammineq aningaasaliisoqarnissaa piumasarineqarsinnaavoq. Namminerli aningaasaliinermi pigisat aalaakkaasut aningaasaliininngortinneqarsinnaapput taamaalillutini aningaasat akiliutaasariaqaratik. Tamanna maanna peqqussummut ernialersukkanik taarsigassarsititsiviusartumut, erniaqanngitsunik akilersugassaanngitsunillu taarsigassarsititsiviusartumut namminerlu aningaasaliiviusussamut sanilliullugu pisariillisaanerujussuuvoq.
Malittarisassat sukannernerusut
Taarsigassarsianik taarsersuinngitsoornermi malittarisassat sukannernerulissapput. Allannguutissatut siunnersuut akuerineqassappat taarsigassiissutinik naalakkersuisut akiliisitsiniarsinnaanerat pisariillisarneqassaaq.
Taarsigassarsititsinerli pineqarmat taarsigassarsisumut erseqqittariaqarpoq taarsigassarsititsinermut piumasaqaatit naapertorlugit taarsigassarsiat taarserneqarnissaat Naalakkersuisut aningaasaliinermikkut naatsorsuutigigaat.
Taamaattumik taarsigassarsianik taarsersuinngitsoorneq taarsigassarsititsinermik atorunnaarsitsinermik pigisanillu taarsigassarsititsinermi tunngavigineqartunik pinngitsaaliilluni tunisinermik kinguneqassaaq. Taamaattumik maanna pineqaatissiissutitut ernialersuisarnermut aalajangersakkanit allaanerusumik siunnersuusiornikkut taarsigassarsianik taarsersuinissamut pissutissaqarluarnerulernissaq naatsorsuutigineqarpoq.
Immikkut malittarisassat ikilisarlugit
Peqqussutip paasilertoruminarnerullunilu atoruminarnerunissaa kissaatigineqarpoq, ilaatigut iliuusaasinnaasut pissutsinilu immikkut ittuni malittarisassat ikilisarnerisigut.
Pingaartumik nunalerinermik inuussutissarsiuteqarneq eqqarsaatigalugu peqqussutissatut siunnersuummi ingerlatsinermut tigoriinngisanik aningaasanik siumut atuisinnaatitaaneq atuutilissaaq, taamaalilluni qinnuteqaateerarpassuit ingerlatsinermut tunnganerusut immikkut isummerfigineqartarunnaassallutik.
Naatsunngorlugit immikkoortut pingaarnerit saqqummiunneqarput:
- Peqqussummi maanna atuuttumi: Nunalerinermut taarsigassarsititsinermi periutsit assigiinngitsut 14-iupput taarsigassarsianut ernialinnut arfineq-marlunnut erniaqaratillu taarsersugassaanngitsunut arfineq-marlunnut agguarneqarsimallutik. Aalisarnerup iluani taarsigassarsititsisarnerit arfiniliupput taarsigassarsianut ernialinnut pingasunut erniaqaratillu taarsersugassaanngitsunut pingasunut agguarneqarsimallutik.
- Peqqussutissatut siunnersuummi: Taarsigassarsiat erniaqaratillu taarsersugassaanngitsut toqqaannartumik tapiissutinik imaluunniit taarsigassarsisup taarsigassarsiaminik ikiliartortitsinera ilutigalugu ikiliartortitsinermut akileeqataassutinik tapiissutinik taarserneqarput. Taamaalilluni allaffissornerujussuaq oqilisaaffigineqarpoq, taarsigassarsisorlu taarsigassarsititsinermi isumaqatigiissut naapertorlugu akilersuinissaminut kaammattorneqarluni. Taarsigassarsianik ikiliartortitsinermut tapiissut akilersukkap affaatut amerlassusilerneqarsinnaavoq. (Taarsigassarsiat akilersornerat annertusiartortillugu tapisiat annertusiartussapput).
- Nunalerinermut atasumik ingerlatsinermut akiligassarsisinnaaneq eqqunneqarpoq, taamaalilluni ingerlatsinermut attuumassuteqartut qinnuteqaateerarpassut isummerfigisariaarutissallutik. Allaffissornermut aamma tamanna oqilisaataassaaq.
- Inuussutissarsiutissamik umiatsiaarartaarniarluni tapiissutinik qinnuteqarsinnaaneq tunngaviatigut kimilluunniit qinnutigineqarsinaalerpoq. Taamaattoq suli piniarnermik inuussutissarsiuteqartut inuussutissamik umiatsiaararsiniarnermi taapiissutinik tunisinermi salliutinneqassapput, aalisarnermulli atugassamik inuussutissamik umiatsiaararsiniaraanni tapiissutinik tunisisoqarsinnaavoq, aatsaalli aalisarfinni aalisarsinnaassusermik tamakkiiffiusimanngitsuninngaanneersimagaanni.
- Inuussutissarsiutit siuarsarniarlugit taarsigassarsiniaraanni piumasaqaataavoq 10 %-imik nammineq aningaasaliinissaq. Nammineq aningaasaliissutit maanna aningaasaannaanatik pigisat nalillit aamma atorneqarsinnaalerput.
- Pisussaaffimmik suusupaginnittoqarsimatillugu periarfissat ikilisinneqarput. Peqqussutissatut siunnersuummi pisussaaffimmik suusupaginninneq tunngaviatigut taarsigassarsititsinerup taamatinneqarneranik kinguneqartussaavoq, taamaattumillu maleruagassat sakkortusineqarneratigut taarsigassarsisup taarsigassarsisitsinermi isumaqatiissut naapertorlugu taarsigassaminik akilersuineranut nukingisaarutaassasoq naatsorsuutigineqarpoq.
- Nutaatut periarfissanngorpoq akiligassallit nikissinnaanerat, tamannalu pisinnaalissaaq taarsigassarsisussap nutaap inuussutissarsiutit siuarsarniarlugit taarsigassarsiniarnermi piumasarineqartut naammassisinnaassappagit.
Inussiarnersumik inuulluaqqusillunga
Finn Karlsen
Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq