Aalisarneq pillugu Peqatigiinnermut atatillugu Isumaqatigiissummut ilassut nutaaq

Kalaallit Nunaata EU-llu akornanni aalisarneq pillugu peqatigiinnermut atatillugu isumaqatigiissut piffissami 2013 – 2015 EU-p Kalaallit Nunaata imartaani aalisarsinnaanissaanik periarfissiisussaq tassungalu EU-p akiliutissai isumaqati-giinniutiginerat ullumikkut naammassivoq. Majimi 2011-miilli Ilulissani, Bruxellesimi Københavnimilu pingasoriarluni isumaqatigiinniartoqarpoq. Isumaqatigiinniarnerit atorfillit ingerlappaat. Taassuma saniatigut kalaallit aalisarnermik inuussutissarsiuteqartut kalaallit aallartitaannut ilaapput. Taassuma saniatigut suliap ingerlanneqarnerani arlaleriarluni teknikikkut ataatsimiittoqartarnikuuvoq.

Ilisimatitsissutigineqarsinnaavoq aalisarneq pillugu isumaqatigiissut allanngortinneqanngitsoq, kisiannili aalisarnermi piumasaqaatit aalisarneq pillugu isumaqatigiissummut ilassummi periarfissiisut immikkoortuni arlalinni nutarterneqarput.

”Isumaqatigiinniarnermi tassani angusat Nunap Karsianut pisariaqartumik tapersiinissamik qulakkeerinnittut naammagisimaarpakka. Aningaasat maannamiit amerlanerupput, tassungalu peqatigitillugu EU-mut aalisarnermi pisassiissutit ikilineqarlutik, taamaalilluni aalisarnermi aalisagaqassuseq kalaallillu aalisarnermik inuussutissarsiuteqartut soqutigisaat isiginiarneqarlutik, tassunga ilanngullugu kalaallit aalisakkanik tunisassiaat EU-mut eqqunneranni akitsuuteqannginnissaat ingerlaannarluni”, Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Ane Hansen oqarpoq.

Ane Hansenip ingerlaqqilluni tikkuarpaa isumaqatigiissummut ilassutikkut EU-p akiliutissaata aalisarsinnaaneratalu saniatigut isumaqatigiissummut ilassummi arlalinnik teknikikkut allannguisoqartoq.

Isumaqatigiinniarnermi angusat 1. januar 2013-imi atuutilinnginneranni Naalakkersuisunit EU-millu inaarutaasumik akuerineqassapput. Pisassiissutit il.il. pillugit ilanngussaq takujuk.

Naggasiullugu, angusat EU-mut tamarmiusumik isumaqatigiissummut, tassa peqatigiinneq pillugu isumaqatigiissummut pingaarnermut, tapersiissaaq.

Annertunerusumik paasisaqarusukkuit attaveqarfigiuk:

Immikkoortortami pisortaq Emanuel Rosing, tlf. 34 50 00, e-mail emanuel@nanoq.gl

Ilanngussaq:

Isumaqatigiinniarnermi immikkoortut pingaarnerit tassaapput EU-mut siunissami pisassiissutit, pisassiissutinullu takkununnga Kalaallit Nunaannut akiliutit. Kalaallit Nunaannut akiliutit eqqarsaatigalugit isumaqatigiissummut ilassummut maannakkut atuuttumut sanilliullugu amerlanerusunik akiliuteqartoqartarnissaata qulakkeernissaa iluatsippoq, tassa EU-mut pisassiissutinut akiliutit, akiliutit aalisariutaatileqatigiiffiit akiligassaat aammalu Kalaallit Nunaanni aalisarnermut tapersiissutitut akiliutit. Taakku saniatigut pisassiissutinut ilassutaasinnaasunut matusissutissatut ”sillimmatit” pilersinneqarput. EU-p akiliutai imatut takussuserneqarsinnaapput:

Akiliutit ilaat/mill.Euro/ukiumut	Isumaqatigiissummut ilassut atuuttoq	Isumaqatigiissummut ilassut nutaaq (2013-2015)
Pisassiissutinut akiliutit. Kommissionip akiliutai	11.1	13.6
Aalisariutaatileqatigiiffiit akiliutaat	2.0	1,5
Aalisarnermik inuussutissarsiuteqarnermut Kommissionip tapersiissutai	3.2	2.7
Saniatigut pisassiissutinut sillimmatit	1.5	1.5
Katillugit	17.8	19.7

Nutaatut Kalaallit Nunaata imartaani aalisarsinnaanermut akuersissummut aalisariutaatileqatigiiffiit akiliutissaat 17.8 mio. EUR-t qaavanut ilanngunneqassapput . Uani pineqartut tassaapput aningaasat 1.5 mio. EUR-nik amerlassusillit. Taamaalilluni akiliutit tamarmiusut 132 mio. kr.-it missaaniissapput, ullumikkut tunngaviusumik 121 mio.kr.-iusut.

 Kalaallit Nunaannut aningaasat akiliutit qaffattut ammassaat pinnagit EU-mut pisassiissutit ataatsimut isigalugu 25 %-imik imatut ikileriartinneqarput:

EU-p ukiumut aalisarsinnaasai:

 

Suunera	Isumaqatigiissummut ilassutissaq. Tons	Isumaqatigiissummut ilassut atuuttoq. Tons.	Allannguut. Tons.
Saarulliit	2200	3500	- 1300
Suluppaakkat(Ikerinnarsiortut)	3000	8000	- 5000
Suluppaakkat(Naqqasiortut)	2000	0	+ 2000
Qalerallit, Kitaa	2500	2500	0
Qalerallit, Tunu	4315	7500	- 3185
Raajat, Tunu	7500	7000	+ 500
Raajat, Kitaa	3400	4000	- 600
Nataarnat, Tunu	200	1200	- 1000
Nataarnat, Kitaa	200	200	0
Ammassaat	60.000	55.000	+ 5000
Saattuat	250	500	- 250
Imminnguit, Tunu	100	0	+ 100
Imminnguit, Kitaa	100	0	+ 100

Isumaqatigiissummut ilassutissami immikkoortuni pingaarnerni (amerlassutsit akiliutillu) aalisarneq pillugu isumaqatigiissummut ilassut aalisarneq pillugu politikkimut piviusorsiornerulersinniarlugu arlalinnik teknikikkut aaqqiisoqarpoq – taamaalilluni imminnguanik pisarisuukkanik pisassiissutit atuutilersinneqarput aammalu ammassannik EU-mut pisassiisarnermut malittarisassat ersarissarneqarlutik.

EU-p aalisarneq pillugu politikkianut nutaamut naapertuutitsilersinniarluni aalajangersagaq ilanngunneqassaaq inuit pisinnaatitaaffii illuatungeriit arlaata u-nioqqutissappagit Isumaqatigiissummut Ilassut illuatungeriit atorunnaarsissinnaagaat.

Isumaqatigiinniarnerni aallaqqaammut anguniagaq tassaanikuuvoq EU-p akiliutaasa allanngortinneqannginnissaat aammalu pisassiissutit naleqarnerulernerat pissutigalugu pisassiissutit ikinnerulernissaat. Aammattaaq missingersuutinut tapersiissutit ikinngeqisut nuunneqarnissaannik kissaateqartoqarnikuuvoq. Anguniakkat taakku anguneqarput.