IWC ataatsimeersuarneq

Kalaallit Nunaata kitaani qipoqqartassinneqarnissamut siunnersuut IWC-p immikkut ataatsimeersuarnerani pingajussaa saqqummiutissavaa.

IWC-p ukiumoortumik ataatsimiittarnermi 61-issaat 2009-mi Madeirami ingerlappaa, tassanilu Kalaallit Nunaata qipoqqarnik 10-nik pisassinneqarnissaminik kissaataa aamma tikaagullittassat 22-nik ikilineqarnissaat ullormut oqaluuserisassani oqallisigineqarput.

• Qipoqqarnik 10-nik pisassinneqarnissamik qinnuteqaatip IWC-mi piumasaqaatit tamaasa naammassinikuuvai:

• Ilisimatuut tamatumunnga isumaqataareerput (IWC-mi i NAMMCO-milu),

• Pisariaqartitsineq uppernarsaasersorneqareerpoq taamaassimallunilu 1990-1991-imiilli. 2007-imi Kalaallit Nunaanni arfanniarneq, pisariaqartitsinermullu apeqqut pillugu allaganngorlugu nassuiaateqarpoq,

• Piniariaatsimut tunngasut aaqqereerput,

• Nalunaarsuinermut aqutsinermullu tunngasut aaqqereerput.

Immikkut ittumik ataatsimiinnermi Kalaallit Nunaata qipoqqarnik 10-nik 2010-2012-imut aammalu Kitaani tikaagulinnik 178-inik 2010-2012-imut pisassinneqaqqinnissani saqqummiunniarpaa. Kalaallit Nunaat 1986-imiilli qipoqqartassinneqartarsimanngilaq. Kalaallit Nunaat aalajangersimavoq Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliap tikaagullittassat 22-nik ikilillugit, 200-niit 178-inut, appartinneqarnissaannik inassuteqaataat malinniarlugu aalajangersimavoq, ileqqorisaratsigumi Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliap inassutaanik malinnittarluta. 2010-2012-imut tikaagulliusaartassat aammalu Tunumi 2010-2012 tikaagulittassaq allanngortinneqanngillat.

Apeqquterujussuuvorli IWC immikkut St. Pete Beach, Florida-imi pisumi ataatsimeersuarnermini aalajangiisinnaassanersoq.

- Oqalugiaatinni erseqqarissumik oqariartuutiginiarpara nungukkiartuutaanngitsumik qipoqqartassinneqarnissarput Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliap 2008-mili inassutigereeraa. Taamaattumillu isumatusaarnermik aallaavilimmik IWC-mi aalajangiisoqartariaqalersoq, IWC kattuffissuartut ingerlaannassappat, taama oqarpoq Naalakkersuisunut ilaasortaq Ane Hansen.

Tunuliaqutaq

IWC-p ukiumoortumik ataatsimiittarnermi 61-issaat 2009-mi Madeirami ingerlappaa, tassanilu Kalaallit Nunaata qipoqqarnik 10-nik pisassinneqarnissaminik kissaataa aamma tikaagullittassat 22-nik ikilineqarnissaat ullormut oqaluuserisassani oqallisigineqarput. Taamanikkut Arfanniarnermut Ataatsimiititarsuarmi (IWC) siulittaasuusoq, William Hogarth (USA), ullormi ataatsimiinnermi ullup kingulliup tulliani oqarpoq kalaallit arfattassaat pillugit isumaqatigiittoqarsinnaasimanngitsoq. Taamaattumik aalajangerneqarpoq Arfanniarnermut Ataatsimiititarsuarmi immikkut ittumik Floridami 4.-5. marts 2010 ataatsimiittoqassasoq IWC-p siunissaa pillugu nunat 42-t ataatsimiinnerannut atatillugu.

Immikkut ittumik ataatsimiinnissami Kalaallit Nunaata arfatassinneqartarnera kisimi oqallisigineqassaaq. Kinguartitsinermut pissutaavoq EU-p ilarujussuata Kalaallit Nunaata pisassiissutissatut siunnersuutaanik akuersitinneq ajornarsimammata, naak EU nunarpassuit allat ataatsimiittarnerini tamatigut ikiliartuutaanngitsumik ilisimatuussutsimillu tunngaveqartumik isumalluutinik iluaquteqarnermut isumaqataanerarluni oqartaraluartoq. Taamanikkut nalilerneqarpoq IWC-p piffissaq ungasinnerusoq isigalugu soqutigisaanut Danmarkip/Kalaallit Nunaata siunnersuutigisimasaata taama¬nikkut taasissutissanngortinnissaa iluaqutaanavianngitsoq. Kalaallit tungaanniit siulittaasup taama aalajangernera akuerineqarpoq oqaasertalerluguli siunnersuut atatiinnarneqassasoq aammalu ataatsimiinneq ingerlanneqassasoq 2010-mi piniarneq aallartitsinnagu pisassiissutinillu nalunaaruteqarnissaq eqqarsaatigalugu.

Ilisimatuut siunnersuinerat

IWC-p Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliaa 2008-mi 2009-milu nalunaartarpoq qipoqqarnik 10-nik pisassiineq qipoqqaqatigiinnut ajoqutaanavianngitsoq. IWC-illi Kalaallit Nunaata 2008-mi qipoqqarnik 10-nik piumasaqarnera itigartippaa assigiinngitsunik, pingaartumik EU-p tungaaniit, tunngavilersuuteqartumik. Tamakkua ilagaat Kalaallit Nunaanni arfanniarneq iluanaarniutaavallaalersimammanngooq aammalu arfermeersunik pisariaqartitsineq naammattumik uppernarsaasersorneqanngimmat. Uffali tamanna Kalaallit Nunaata ukiut 30-t ingerlaneranni naqitat 100 sinneqartut atorlugit piumasaqaatit pisussaatitsinerillu malittarsimagai, taamaattoq suli aalajangernissaq kinguarsarneqartuarpoq. Kalaallit Nunaannut annertuallaarnerannik nungunneqarnerlu ajortunik pisassinneqartarneranik aamma oqartoqartarpoq, tassami iluanaarniutigalugu piniarnermit paasissutissanik tunngavilersorlutik isumaqarmata arfeq atugassartai tamakkerlugit atorneqarneq ajortoq nerineqarsinnaagaluartunillu atorneqanngitsoortoqartartoq.

Iliuuserineqartut

Ataatsimeersuarnerup kingorna IWC-mi Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliaata ataatsimiinnerup nalaani neqip qanorpiaq atorneqartarneranut tunngatillugu apeqqutaasa akiniarnerannut atorneqarsimavoq. Suliaq taanna Ilisimatuussutsikkut Ataatsimiititaliaata, Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfiup, Pinngortitaleriffiup KNAPK-lu suleqatigiiffigisimavaat. Suleqatigiit Kalaallit Nunaanni ukiuni 20-ni pisanut nalunaarsuutit misissorsimavaat aammalu illoqarfinnut pingasunut angalaarsimallutik pilattarfiit takusarlugit arfannianillu apersuisimallutik. Suliap taassuma kinguneraa peqqissaartumik ullumikkut neqip Kalaalllit Nunaani atorneqarneratigut neqimik pisariaqartitsinerup arfernik qassinik pisariaqartitsininngortinneranik misissuinerup inernerinik nalu-naarusiaq 2009-mi. Nalunaarusiap pissutsip atorneqartut uppernarsarpai ataa-siakkaannguanik allannguallanneqaannarluni, aammalu inassuteqaateqarluni siunissami arfernik tikiussisarnermut tunngatillugu paasissutissanik katersuisarnissamut pilersaarut.

Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq Ane Hansen-ip oqalugiaataa atuaruk