Aatsitassarsiornerit uuliasiornerillu akileraarusersorniinnarneqarsinnaanngillat

Cairnip 2010-mi 2011-milu uuliasiorluni qillerinernit arfineq pingasunit 5,7 mia. koruunit atortussaagai naatsorsuutigineqarpoq, tassa qillerinermut ataatsimut 700 mio. koruunit missaat atorneqartussaallutik. Qillerinermut ataatsimut aningaasartuutaasartut maani nunani allani aningaasartuutaasartunit amerlaneroreerput. 2010-mi 2011-milu qillernerit akuersissuteqarfigineqannginnerini 570 mio. koruuninik akitsuuteqartitsinerunissamik piumasaqaateqarnissaq ilaatinneqarsimagaluarpat qillerisoqanngiivissimassagaluarpoq.

Nunarsuarmi nukissiuutinik atuinermut atatillugu nalilersuinernik suliaqartartup IHS Energyp aatsitassarsiorniartunut uuliasiorniartunullu akileraaruteqaataasartut ”Government Take”-mik (tassa aatsitassarsiornermi akileraaruteqaataasartut tamakkiisut suliffeqarfiup akileraarutaa, pissarsianit akileraarut, akiliutit, piginneqqaartumut akiliutit, Nunaoilimut aningaasartuutaasartut assigisaallu matumani pineqarlutik) taaneqartartut nunani 17-ini misissuiffigalugit sanilliussimavai. Misissuinerup takutippaa nunarput akileraartitseriaatsimut pineqartumut tunngatillugu akisunerpaap akikinnerpaallu qeqqata missaani inissisimasoq. Kisiannili akileraaruteqartitsisarnerup qaffasissusaa isiginiarlugu nunanut allanut uuliamik tunisassiarineqarsinnaasumik suli nassaarfiusimanngitsunut sanilliullugu aningaasaqarnerup tungaatigut nunatsinni piumasaqaataasut sukannernernut ilaapput. Nunatsinnissaaq aningaasarsiornertaa isiginiarlugu piumasaqaataasut nunanut allanut uuliasiorfioreersunut annernut sanilliullugu sukannernerupput, matumani Tuluit Nunaat Canadalu sanilliussiffigineqarlutik. Misissuinerup takutippaa nunatta ”Government Take”-ia 59,2 %-iusoq, Tuluit Nunaat 52,1 % Canadallu 54,5 %-iulluni.

Aatsitassanut tunngatillugu Price Waterhouse Coopers-ip suliffeqarfiit akuersissuteqarfigineqarsimasut misissuiffigisimavai. Aatsitassarsiorfiutileqatigiiffiit naatsorsuutimikkut misissuiffigineqartut amerlanerpaartaat aningaasanik tigoriaannarnik 2,5 mio. koruunit inorlugit pigisaqarput. Tamatuma takutippaa suliffeqarfiit pineqartut aningaasartuutiminnik ilisimaarinnilluartuusut aammalu aningaasaliissutiginiakkamik nunanut sorlernut inissinnissaannik nalilersuilluaqqaartartut. Suliffeqarfiit taakkartorneqartutut ittut misissuinerminnit aningaasartuutigisaminnit 10 %-imik akiliisinneqartalissagaluarpata qularnanngilluinnartumik nunani allani ujarliinnarnissartik qinissagaat, tassami tigoriaannarnik aningaasaqarnerat taama killeqartigereersoq artukkerneqarujussuassagaluarmata.

PWC-p nunatsinni aatsitassarsiortunit Government Take-p annertussusia nunanut allanut sanilliussimavaa, tamatumalu takutippaa nunarput nunanut allanut aatsitassarsiornernik annertuumik ingerlataqareernut soorlu Sverige-mut Sydafrika-mullu sanilliullugu akiuliuteqartitsinerunissamik piumasaqaateqartoq. Misissuinerup aamma takutippaa nunarput Chile-tut Australia-tullu piumasaqaateqartigisoq. Tamanna eqqarsarnartoqarpoq, tassami soorlu Australia nunarsuaq tamakkerlugu aatsitassarsiornernik ingerlataqarnermi siuarsimanerpaanut ilaammat.

- Suut tamaasa isiginiarlugit nalilerpara aatsitassarsionernit uuliasiornernillu misissuinernit aningaasartuutaasartunit 10 %-imik akililuteqartitsinissap ujarlernerit ikileriarujussuarnissaannik kinguneqartitsiinnassasoq. Taamatut akiliisitsalissagaluaraanni akileraaruseeriaatsimik nutaarluinnarmik atuutsitsisoqalissaaq, tamannalu aningaasaleerusussinnaasunik tunuarsimaartitserujussualissaaq, Inuussutissarsiornermut Aatsitassarsiornermullu Naalakkersuisoq Ove Karl Berthelsen inerniliivoq, nangillunilu:

- Naalakkersuisut kissaatigivaat aatsitassarsiorneq uuliasiornerlu nunatta aningaasarsiornera eqqarsaatigalugu inuussutissarsiutit pingaarnerit ilagilissagaat, suli amerlanerit suliffeqalernissaat taamaalillunilu nunatta aningaasarsiornerata siuariartinnissaa eqqarsaatigalugu. Siumukkormiut siunnersuutaata nunatsinni ujarlernerit naggataagullu aatsitassarsiuilernerit uuliamillu qalluilersinnaanerit amerlanerpaartaat unitsivissavai. Nunarsuarmioqatitta akornanni unammilleqataavugut, taamaattumik Siumukkut siunnersuutaatullu aatsitassarsiorfiutileqatigiiffinnit uuliasiorfiutileqatigiiffinnillu taama annertutigisumik piumasaqaateqaannarnissaq ajornaqaaq. Aatsitassarsiorfiutileqatigiiffiit uuliasiorfiutileqatigiiffiillu nunatsinni aningaasalersuinissaat piumaqaarput, imaanngilaq ajattussagigut.