Nunaminertamik tunineqarnissaq pillugu

Nunaminertamik atugassinneqarnissamut www.nunagis.gl aqqutigalugu qinnuteqaateqassaatit

Nunaminertamik atugassanngortitsinissami suut piumasaqaataappat?
Nunaminertamik nutaamik atuilinnginninni nunaminertanut oqartussaasunit akuerineqaqqaartussaavutit. Tamanna aamma atuuppoq sanaartukkanut allanut, assersuutigalugu biilinut qimatsisarfittut, naatsiivittut, umiatsiaaqqanik uninngatitsivissatut, uninngatitsivittut, qimminik paarsivittut allanullu nunaminertaq atorneqassamaarpat.

Nunaminertallu atugassanngorteriikkap atuuffissaata allannguuteqartinneqarnissaa akuersissuteqarfigineqaqqaartussaavoq. Taamatuttaaq illut sanaartukkallu ingitserneqartussat sanaqqinneqartussallu, tamatumanissaaq illut ikuallattoornerup kingorna sanaqqinneqartussat, akuersissuteqarfigineqaqqaartussaapput. Taamatuttaaq allanut atugassanngortitsineq pillugu immikkoortoq kinguliiniittoq takuuk.

Kina nunaminertamik atugassinneqarsinnaava?
Inuit kikkulluunniit, suliffeqarfiit, ingerlatseqatigiiffiit peqatigiiffiit assigisaallu nunaminertamik atugassinneqarnissaminnik qinnuteqaateqarsinnaatitaapput. Tamanna aamma inunnut danskisut innuttaassuseqanngitsunut aammalu ingerlatseqatigiiffinnut assigisaannullu naalagaaffeqatigiiffimmi nalunaarsorneqarsimanngitsunut atuuppoq.

Nunaminertamik atugassiissuteqarneq inummut namminermut atuuttuuvoq, imaappoq inummut aalajangersimasumut inummulluunniit inatsiseqartitsineq naapertorlugu tunniunneqartarpoq. Taamaattumik allanut atugassanngortitsinissaq nunaminertanut oqartussaasunit akuersissutigineqartussaavoq, assersuutigalugu illup nunaminertamiittup tunineqarnerani. Tamanna nalinginnaasumik akueritiinnagassaavoq, piginnilersup nutaap nunaminertap atorneqarnera inatsisitigoortumik nangiinnarumappagu.

Kina akuersissuteqarsinnaava?
Illoqarfinnut nunaqarfinnullu killigititaasunut kommunalbestyrelse nunaminertanut oqartussaasuuvoq, Naalakkersuisullu illoqarfiit nunaqarfiillu avataannut nunaminertanut oqartussaasuullutik, imaappoq asimi. Sumiiffinnili illoqarfiup avataanut piler-saarutini akuerisaasuni nunaminertanut oqartussaassuseq Naalakkersuisut kommunalbestyrelsimut tunniussinnaavaat.

Qinnuteqaat qanoq immersorneqartarpa?
Nunaminertamik atugassinneqarnissamut qinnuteqaat tamatigut kommunimut tunniunneqartassaaq. Nunaminertamik atugassinneqarnissamut qinnuteqaatip nalinginnaasup atorneqarnissaa inassutigineqarpoq. Teknikkeqarnermut Ingerlatsi-vimmuttaaq immersugassap tunniunneqarnissaa periarfissaavoq, tassanilu tamassuma immersorneqarnissaanut ikiuuttoqarsinnaalluni.

Qinnuteqaammi nunaminertap qinnuteqaatigineqartup annertussusaa sumiiffialu kiisalu nunaminertap atuuffissaanut kissaatiginninneq, tassunga ilanngullugit nunaminertami illunik atortulersuutinilluunniit sanaartortoqarnissaa, ilisimatitsissutigi-neqassaaq.

Soorunami aamma qinnuteqaateqartup aqqa, najugaa inuttullu normua ilanngunneqassapput (qinnuteqaateqartoq suliffeqarfiuppat S.E.-normu, A.E.B.-normu imaluunniit ingerlatseqatigiiffiup normua). Inuit inatsiseqartitsinermilu suliaqartut arlallit aamma ataatsimoorlutik qinnuteqaateqarluarsinnaapput.

Qinnuteqaammut ilanngullugu tunniunneqassaaq nunap assinga, nunaminertap annertussusianik sumiiffianillu takussutissartaqartussaq. Nunaminertami sanaartortoqassappat, atuuffissamut pilersaarut (titartagartalik) inissisimaffissamik killissaa-nillu 1:100-mik uuttuusikkamik ilaqartinneqassaaq.

Qinnuteqaatip imarisassaanut immikkut piumasaqaateqartoqarsinnaavoq, nunaminertap atorneqanngitsup imaluunniit atuuffissap pilersaarusiorneqarnissata tunngavissaanik kommunip nalunaarutigisaatut allassimasussanik.

Eqqaamallugu qinnuteqaatip ullulerneqarnissaa atsiorneqarnissaalu.

Nunaminertamik atugassinneqarnissamut qinnuteqaa-tigisat ima suliarineqartarpoq

Kia qinnuteqaatit suliarissavaa?
Asimi Naalakkersuisut nunaminertamik oqartussaaffigisaanni nunaminertamik qinnuteqaateqarsimaguit, kommunip qinnuteqaateqarfigineqartoq pillugu oqaaseqaatai ilanngullugit kommunip qinnuteqaatigisat Naalakkersuisunut ingerlateqqissavaa.

Sumiiffimmi kommunip nunaminertamik oqartussaaffigisaani qinnuteqaateqarsimaguit, qinnuteqaatit kommunimit suliarineqassaaq.

Taanna illoqarfiup nunaqarfiullu killigititaanniippat kommunalbestyrelsip nunaminertanik atugassanngortitsinermut malittarisassai naapertorlugit pissaaq, tassunga ilaalluni, pisariaqarpat nunaminertamut arlalinnik qinnuteqaateqartoqarsimappat, makitsinissamut aalajangersakkat.

Qanoq ilinerani nunaminertamik atugassinneqarsinnaavit?
Sanaartugassanik pilersaarusiornermut tunngavissanut atuuttunut qinnuteqaatigisat naapertuuppat, nunaminertamik atugassinneqarnissamut qinnuteqaatigisat kommunalbestyrelsimit itigartitsissutigineqarsinnaanngilaq. Kommunalbestyrelsilli taamaallaat qinnuteqaatigisat itigartitsissutigisinnaavaa § 15-imi inerteqquteqartit-sinermik taasaq atuutilersippagu, tamatumalu piumasaqaatitaraa, kommunalbestyrelse kingorna pilersaarummut tunngavigisaq ukiup ataatsip ingerlanerani allannguuteqartippagu.

Qanoq ilinerani qinnuteqaatigisat tamanut takusassiarineqassava?
Illoqarfiup sumiiffiani illoqarfiup ilaanut pilersaarummut ilaatitaanngitsumi imaluunniit nunaqarfimmi nunaqarfimmut pilersaarummut ilaatitaanngitsumi qinnuteqaateqarsimaguit, kommunalbestyrelsip sivikinnerpaamik assuarliuteqarnissamut ullunik 14-inik killissalerlugu qinnuteqaatigisat tamanut takusassiarissavaa.

Qinnuteqaatigisat assuarliuteqarnissamut killissarititap kingorna aatsaat suliarineqarsinnaavoq, kommunalbestyrelsillu assuarliutaasinnaasut isummerfigissavai.

Qanoq ilinerani eqqaamiorisanik isumasiuineqassava?
Qinnuteqaatigisat illoqarfiup ilaanut pilersaarummi aalajangersakkanut uniuisuusimappat, immikkut ittumik akuersissut pilersaarummi periaatsinut uniuisuusimanngippat, kommunalbestyrelse immikkut ittumik akuersissuteqarsinnaavoq.

Immikkut ittumik akuersissut eqqaamiorisanut najugaqartunulluunniit allanut pingaaruteqarpat, taakkua sivikinnerpaamik sapaatit akunneri marluk piffissalerlugit assuarliuteqarnissamut tusarniaavigineqaqqaassapput.

Assuarliuteqarnissamut piffissarititap kingorna aatsaat qinnuteqaatigisat suliarineqarsinnaavoq, kommunalbestyrelsillu assuarliutaasinnaasut isummerfigissavai.

Qanoq ilinerani kommunalbestyrelsip qinnuteqaatigisat itigartitsissutigisin-naavaa?
Nunaminertanut oqartussaasut qinnuteqaatigisat itigartitsissutigisinnaavaat, taanna pilersaarummut tunngaviusumut uniuisuusimappat, tassunga ilaalluni eqqaamiorisanut isumasiuinermut atatillugu assuarliuteqarnernik annertuunik takkuttoqarsi-mappat.

Nunaminertanut oqartusaasuttaaq qinnuteqaatigisat itigartitsissutigisinnaavaat, illoqarfiup ilaanut imaluunniit nunaqarfimmut pilersaaruteqartoqarsimanngippat, qinnuteqaatillu tamanut takusassiarineqarneranut atatillugu assuarliutinik annertuunik takkuttoqarsimappat.

Qinnuteqaatigisannut assuarliutit naammagittaalliuutinut paarlaanneqassanngilllat.

Nunaminertanut oqartussaasut qinnuteqaatigisat tamakkiisumik akuersissutigisinnaassanngippassuk, sulianik suliarinnittarneq pillugu aalajangersakkat naapertorlugit susassaqartutut tusarniaavigineqarnissat pisussaaffigaat.

Suut piumasaqaataappat?
Qinnuteqaatigisat akuersissutigineqassappat, nunaminertamik atugassinneqarnerit piumasaqaatitalerlugu tamatigut tunniunneqassaaq.

Taamaalilluni nunaminertap atuuffissaanut, atuuffissaata piffissartaanut, allilerisinnaanermut nunagissaasinnaanermut nunagissaanermullu aningaasartuutit akilerneqarnissaannut piumasaqaateqartoqassaaq.

Taamatuttaaq nunaminertamut angallannissamut appakaannissamullu pissutsinut, ledningilersuinissamut kommunillu pilersaarutaata eqquutsinneqarnissaanut qulakkeerinnittoqarsimaneranut piumasaqaateqartoqassaaq.

Imaaliorlutit naammagittaalliuuteqassaatit
Nunaminertat atorneqarnissaannut kommunip aalajangiineranut

Suut naammagittaalliuutigineqarsinnaappat?
Nunaminertat atorneqartarnerat pillugu peqqussummi § 24 naapertorlugu pissutsit peqqussummi ilaatinneqartut pillugit kommunip aalajangiineri Naalakkersuisunut naammagittaalliuutigineqarsinnaapput.

Taamaalillutit taamaallaat naammagittaalliuuteqarsinnaavutit, suliaq nunaminertanut tunngassuteqarpat, kommunilu aala-jangiisuusimasussaalluni. Naalakkersuisut nunaminertanik oqartussaaffigisaanni asimut tunngassuteqartut pillugit suliani naammagittaalliuuteqarsinnaanngilatit, suliarli nangeqqinneqaqqusinnaavat.

Kina naammagittaalliuuteqarsinnaava?
Nunaminertanut tunngassuteqartut pillugit aalajangiinerit naammagittaalliuutiginiarukkit illit suliami susassaqartuusussaavutit, imaappoq illit inuttut suliap naammassineqarnissaanut soqutiginnilluartuusussaassaatit. Illit nammineq nunaminertamik atukkannut nunaminertamilluunniit atugassinneqarnissamut qinnuteqaatinnut aalajangiineq attuumassuteqarpat soorunami susassaqartuusussaavutit.

Assersuutigalugu isikkivik angallannermiluunniit pissutsit allallu eqqarsaatigalugit aalajangiinerup eqqaamiorisat sanililluunniit illuutit sunnersimaarpagit aamma illit susassaqartuusussaavutit.

Taamatuttaaq suliami susassaqartuusussaavutit, suliami illoqarfiup ilaanut pilersaarummut nunaminertaq illugisannut ilaappat aamma illit susassaqartuusussaavutit, kommunillu aalajangiinera illoqarfiup ilaanut pilersaarutip sumiiffianut apeqqutaalersitsippat.

Qaqugukkut naammagittaalliuuteqarsinnaavit?
Kommunip suliamik suliarinninneranut atatillugu eqqaamiorisatut isumasiorneqarsimaguit, assuarliuteqarsinnaavutit naammagittaalliorsinnaanalli.

Kommune suliami aatsaat aalajangeereerpat naammagittaalliuuteqarsinnaavutit. Aammattaaq naammagittaalliornissamut killissarititap naannginnerani naammagittaalliuuteqassaatit, tamannalu kommunip aalajangiinera pillugu nalunaarutip tiguneraniit qaammatit marluupput.

Kommune suliap suliarineqarnerani kukkussuteqarsimappat, illillu aalajangiineq arajutsisimassagaluarukku, naammagittaalliuuteqarnissamut killissarititaq naagaluarpalluunniit naammagittaalliuuteqarsinnaassaatit.

Qanoq iliorlutit naammagittaalliuuteqassavit?
Naammagittaalliuutit kommunimut tamatigut ingerlatittassavat, taassuma kommunimi suliap ingerlanneqarsimanera pillugu paasissutissanik ilalerlugu Naalakkersuisunut nassiuteqqissavaa.

Naammagittaalliuutip qanoq ittuunissaa pillugu piumasaqaateqartoqanngilaq.

Tunngaviatigut oqaasiinnakkut naammagittaalliorsinnaavutit, kaammattuutigisariaqarporli allakkatigut naammagittaalliuuteqarnissaq, naammagittaalliuutillu immikkoortuisa erseqqissut erseqqissaatigineqarnissaat qulakkeer-neqassalluni.

Naammagittaalliuutigisat qanoq suliarineqassava?
Kommunip aalajangiinerinut naammagittaalliuutit Naalakkersuisunit suliarineqartarnerat ullumikkut Avatangiisinut Pinngortitamullu Pisortaqarfimmit susassaqartutut oqartussaaffigineqarpoq.

Kommunip naammagittaalliuutit nassiutereeraangagu, susassaqartutut oqartussaasut naammagittaalliuuteqarsinnaatitaanermut apeqqut pillugu isummernissaq suliassaasa siullersaraat, imaappoq naammagittaalliuut nunaminertamut tunngassuteqarnersoq, naammagittaalliuteqartoq suliami susassaqartuunersoq, naammagittaalliuteqarnissamullu killissarititap eqqortinnqarsimanersoq. Pissutissaqarlutit naammagittaalliuuteqaraluaruilluunniit imaanngilaq naammagittaalliorninni isumaqatigineqassasutit. Paarlattuanilli imaappoq, susassaqartutut oqartussaasut naammagittaalliuut suliarissagaat.

Peqatigitillugu naammagittaalliuutip kinguartitsiffiunera pillugu apeqqut isummerfigineqassaaq. Taamaalluni susassaqartutut oqartussaasup naammagittaalliuutip kinguartinneqarsinnaanera aalajangiiffigisinnaavaa ima kinguneqartussamik, akuersissut nalunaarutigineqareersoq atorsinnaajunnaarsillugu.

Tamatigut tamatuma kingunerisarpaa, sanaartukkap aallartinneqannginnissaa imaluunniit unitsiinnarneqarnissaa, sanaartugarmi tamakkiisumik ilaannakortumillu ingerlanneqarsimasoq sanaartukkap inatsisinut atuuttussanngortinneqarnerani oqartussaasut naammagittaalliuut pillugu aalajangiinissaannik ajornerulersitsisussaassammat.
 
Tamatuma kingorna susassaqartutut oqartussaasup suliap ilisimatitsissutigineqarnissaa naammaginartumik qulakkiissavaa suliallu saqqummiunneqarnissaa naammagittaalliuutip aalajangiiffigissamaarneqarnera ilisimatitsissutigalugu suliarissallugu. Ta-manna tunngavigalugu susassaqartut tusarniaavigineqassapput, tamatumani suliamut susassaqartut oqartussaasut suliamik isumaannut oqaaseqaateqarnissaminnut periarfissaqassallutik.

Tusarniaanermi akissuteqaatit aallaavigalugit susassaqartutut oqartussaasoq naam-magittaalliut pillugu aalajangiissaaq. Aalajangiineq tunngavilersuummik ilaqartinneqassaaq.