Aalisarnermut Piniarnermut Nunalerinermullu Aqutsisoqarfiup piniarneq pillugu nunanut allanut attaveqarnerit akisussaaffigai.
North Atlantic Marine Mammal Commission - NAMMCO
Kalaallit Nunaat, Norge, Island Savalimmiullu peqatigalugit Atlantikup Avannaani Immami Miluumasut Pillugit Ataatsimiittartoqatigiinnut (NAMMCO)-mut ilaavoq. NAMMCO, 1992-imi pilersinneqartoq sumiiffimmut aalajangersumut tunngatillugu miluumasunik imarmiunik nungutsaaliinermik, isumatuumik aqutsinermik ilisimatusarnermillu Atlantikup Avannaani ingerlataqarpoq. NAMMCO-mi suleqataalluni peqataanerminni Naalakkersuisut miluumasunik imarmiunik tamanik, Kalaallit Nunaata kisimiilluni imaluunniit nunat sanilerisat peqatigalugit iluaquteqarnerani, imminut nammassinnaasumik periaaseqarnissap piviusunngortinnissaa siunertaraat. Tamatuma saniatigut Naalakkersuisut aamma kissaatigaat, piniartutut inuussutissarsiutip siunnersuinerata saniatigut biologi tunngavigalugu paasissutissanik pitsaanerpaanik tunngaveqartumik isumalluutit imarmiut pisortat tungaanniit nakkutigineqarnerannut atatillugu siunnersorneqarnissaq.
Una tooruk NAMMCO annertunerusumik paasisaqarfiumagukku.
Canadap Kalaallit Nunaatalu akornanni puisinniarneq
Canadap Kalaallit Nunaatalu akunnerminni aalisakkat miluumasullu imarmiut marluussatik pillugit atorfillit ataatsimiinnissaannut Naalakkersuisut piginnaatitsiuarput. Canada NAMMCO-mi ilaasortaanngilaq kisiannili ukiumoortumik ataatsimiinnerni alaatsinaattutut peqataasarluni. Kalaallit Nunaat Canadalu aataat natsersuillu nunat takkua marluussaannut tunngatillugu pisortat tungaanniit nakkutilleeqatigiinissamut isumaqatigiissuteqanngillat. Taamaammat kattuffeqanngilaq ICES/-NAFO-p biologitut siunnersuisarnerinik isumaginnittussamik, nunat namminneq siunnersuisorisartagarisinnaasai eqqaassanngikkaanni. Canadap aataat natsersuillu pisassai canadamiut namminersuutigalugit aalajangiiffigisarpaat. Canadalli pisassiissutit aalajangertarpai ICES/NAFO-p inassuteqaatai tunuliaqutaralugit. Manna tikillugu tamanna ajornartorsiutitaqanngilaq, kisiannili siunissaq eqqarsaatigalugu illuatungeriit, uumasunut taakkununnga tunngatillugu, piniarnissamut tunngasunik imminnut ilisimatittarnissaat pingaaruteqarpoq.
Arfanniarnermut Ataatsimiititaliarsuaq - Den Internationale Hvalfangstkommission - IWC
IWC-mut peqataalluni suleqataanermi Naalakkersuisut kissaatigaat Kalaallit Nunaata arfernik angisuunik pisassaqarnissaanut periarfissaasa pigiinnarnissaat, aammalu taanna aqqutigalugu neqimik pisariaqartitsinerup sapinngisamik annertunerpaartaa matujumallugu inoqarfinni kulturikkullu siunertat pissutigalugit. Arfattassattaaq qularnaarneqarnerat inoqarfinni assigiinngitsuni piniartutut inuussutissarsiornerup aningaasarsiorneranut ilapittuutaasinnaavoq. Arfernik angisuunik pisassinneqarnikkuttaaq nunanit allanit neqinik eqqussuineq killilersimaarneqarsinnaavoq. Nunat arlallit suleqatigiinnerat, massakkut arfernik eqqissisisimatitsiumanermik siunertaqarnera pissutaalluni ajornakusoorlunilu ilungersuanartuusarpoq. Naalakkersuisut qanimut aaqqissuulluakkamillu arferit angisuunut tunngatillugu qallunaat nunanut allanut ministeqarfiannik suleqateqarput. Suleqatigiinneq taanna aaqqissuussaavoq Naalagaaffeqatigiinnerup iluani IWC-gruppe-mik taallugu suleqatigiiffikkut, aamma Savalimmiut Naalakkersuisuisa sinniisuutitarfigisaatigut. Arfanniarnermut tunngatillugu suliassani arfanniartartut nunallu isumaqatigiissut suleqatigiinissaat pingaarluinnartuuvoq, tassungalu atatillugu arfanniartartut nunallu NAMMCO-mut ilaasortaasut suleqatigiilluarnerat uani taaneqanngitsoorsinnaanngilaq
Una tooruk annertunerusumik IWC-mut tunngasunik paasisaqarusukkuit.
Qilalukkat qaqortat qernnertallu pillugit Canadap Kallaallit Nunaatalu Fælleskommission-iat - JCNB
Naalakkersuisut nalunngilaat qilalukkanik qaqortanik qernertanillu piniarnerup qanoq Kalaallit Nunaanni inunnut pingaaruteqartigisoq, taamaammallu isumasumatuumik piniakkanik aqutsineq, nungutsaaliuineq pitsaanerpaamillu immap uumasuinik, naalagaaffiit innuttanut pisussaaffi nalinginnaasumik akuerineqartut, FN-ip Havretskonvetioniatigut uteqqinneqartut malillugit, atuillunilu iluaquteqarnissaq soqutigisaralugu. Naalakkersuisuttaaq qilalugaqatigiinnik qaqortanik qernertanillu ilisimatuutut misissuinerup suleqatigiiffiullunilu annertusisinneqarnissaa kissaatigaat. 2000-imi aaqqissuussamik qilalukkanut qaqortanut qernertanullu tunngatillugu ilisimatuut innersuussutaannut pisortallu nakkutilliinerannut tunngatillugu NAMMCO-p qanoq inissisimanera erseqqissarniarlugu ataatsimiinnermi peqataasut isumaqatigiipput qilalukkanut qaqortanut qernertanullu nunat taakkua marluussaannut Baffin Bugt-imiittunut tunngatillugu ilisimatuutut pisortallu nakkutilliinerannut tunngatillugu innersuussisarneq JCNB-p ingerlatiinnassagaa, NAMMCO-li uummasunut allanut Canadamut attuumassuteqanngitsunut tunngatillugu pisortat nakkutilliinerannut tunngatillugu siunnersuuteqartassasoq, aammalu qilalukkat qaqortat qernertallu Kalaallit Nunaata sineriaaniittut ilisimatuutut misissuiffigineqarnerat suliarissallugu.
Kalaallit Nunaata Nunavut-llu akornanni nannunut pigeqatigiissanut tunngatillugu Memorandum of Understanding
Naalakkersuisoqarfik 2001-imi nannut pigeqatigiissanut tunngatillugu piniartunik Kalaallit Nunaanneersunik Nunavumeersunillu isumasioqatigiissitsivoq. Ataatsimiinneq Qaanaami pivoq tamaani Nunavuumilu nannunniartartunit peqataaffigineqarluni. Isumasioqatigiinnerup siunertaraa piniartut Kalaallit Nunaanneersut Nunavumeersullu piniariaatsinut atortunullu tunngatillugu misilittakkaminnik aammalu pisortatigut aqutsinikkut periaatsiminnik imminnut paasisitseqatigiinnissaat. Siunertarli pingaarnerpaa tassaavoq nannut marluullugit pigisat Baffin Bugtimiittut, Davis Strædemiittut il.il. pillugit Kalaallit Nunaata Nunavullu oqaloqatigiinissaata aallartinneqarnissaa. Ataatsimiinnermi isumaqatigiissutigineqarpoq Nunavut tulliani nannut pillugit isumasioqatigiinnissamut aggersaassasoq, peqataasullu Kalaallit Nunaanni allaneersunittaaq ilaneqassasut aammalu allanillu nanuutigeqatigiifiusuneersunik ilaneqassallutik. 2000-imi oktoberimi Kalaallit Nunaat Nunavullu isumaqatigiissummik atsiugaqarput, Memorandum of Understanding (MOU), ilaatigut nanuutigeqatigiinnut tunngatillugu imminut nammassinnaasumik annertunerusumik suleqatigiilernissamik imaqartumik. Kalaallit Nunaata Canadallu akornanni pisortat nakkutilliiffeqarfiisa assigiinngisitaartuunerat pissutigalugu, soorlu Canada ukiut qulikkuutaat arlallit matuma siornagulli pisassiisarnermik eqqussereersimammat, taava nanuutigeqatigiit Kalaallit Nunaata Nunavullu akornanniittut pillugit erseqqinnerusumik Nunavumik isumaqatigissuteqarnissaq pisariaqarpoq. Isumaqatigiissutip taassuma 2006-imi anguneqarnissaa ilimagineqarpoq.